Στο Μεγανήσι έζησαν άνθρωποι κατά την νεολιθική εποχή.

Το πρώτο όνομα του νησιού ήταν Τάφος, από τον γιό της Ιπποθόης, κόρης του Λευκάδιου Λέλεγα και του Ποσειδώνα. Ο Όμηρος αναφέρει ότι βασίλευε στους Τάφιους ο Αγχίλαος, συνατός άνθρωπος και καρδιακός φίλος του Οδυσσέα και μετά ο γιός του Μέντης (με τη μορφή του οποίου παρουσιάστηκε η Αθηνά στον Τηλέμαχο) και ότι ήταν εξαιρετικοί έμποροι, γιατί μόνο αυτοί εμπορεύονταν τον σίδηρο, άξιοι και γενναίοι ναυτικοί και θαλασσοπόροι ανταγωνιζόμενοι με τους Φοίνικες.

Μερικοί Λατίνοι συγγραφείς υποστήριζαν ότι η αρχαία νήσος Καπρία (σημερινό Κάπρι της Ιταλίας) ήταν αποκία των Ταφίων. Γενικά, στην αρχαιότητα και στα ιστορικά χρόνια το Μεγανήσι ακολούθησε πάντα την ίδια ιστορική πορεία και μοίρα με τη Λευκάδα. Τον 7ο αιώνα π.χ. καταλήφθηκε από τους Κορίνθιους (οι οποίοι και άνοιξαν το σημερινό κανάλι της Λευκάδας) και ακολούθησε τη δική τους πορεία μέχρι το 197 π.χ. που κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους.

Μετά την άλωση της πόλης από τους Φράγκους (1204), παραχωρήθηκαν στους Βενετούς, αλλά πρόλαβε το Δεσποτάτο της Ηπείρου και προσάρτησε τα νησιά (1204-1294). Στη συνέχεια γνώρισαν την Φραγκοκρατία (1294-1479) και αμέσως μετά το Μεγανήσι όπως και όλη η Λευκάδα περιήλθαν στους Τούρκους και παρέμειναν στην κυριαρχία τους μέχρι το 1684, οπότε και καταλήφθηκαν από τους Βενετούς.

Το 1797 περιέρχονται στους Γάλλους, ένα χρόνο μετά, το 1798 στους Ρωσοτούρκους. Το 1800 ιδρύθηκε η Πολιτεία της Επτανήσου και διατηρήθηκε μέχρι το 1807. Ο λαός όμως ζητούσε περισσότερα δικαιώματα ενώ το Μεγανήσι ήταν πάντα το καταφύγιο των Αρματολών και Κλεφτών και όλων των κυνηγημένων από τους Τούρκους.

Οι Αυτοκρατορικοί Γάλλοι έγιναν κύριοι του Μεγανησίου από το 1807 έως το 1809. Το 1810 κυριεύεται από τους Άγγλους. Στην Εθνική Επανάσταση του 1821, το Μεγανήσι συμμετείχε ενεργά, με μεγάλο ενθουσιασμό και μάλιστα ανέδειξε έναν από τους ικανότερους οπλαρχηγούς της Επανάστασης, τον Δήμο Τσέλιο (Δημήτριο ή Δήμο Φερεντίνο) τον γνωστό «Γέρο Δήμο» του ομώνυμου κλέφτικου τραγουδιού (Σπαρτοχώρι Μεγανησίου 1785 - Αγρίνιο 1854).

Τέλος, στις 21/05/1864, το Μεγανήσι, όπως κατ' επέκταση η Λευκάδα και τα υπόλοιπα Επτάνησα
ενώθηκαν με την μητέρα Ελλάδα αποτινάσσοντας τον Αγγλικό Ζυγό.
 

 

Ο  ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΔΗΜΟΤΣΕΛΙΟΣ

 

Ο Δημοτσέλιος ή Γερο-Δήμος ( Δήμος Φερεντίνος) ήταν Γέννημα και θρέμμα της Λευκάδας. Γεννήθηκε το 1785 στο Μεγανήσι και τον μεγάλωσαν στην Αγία Μαύρα. Δεκαεννέα ετών έφυγε από τη Λευκάδα,πήγε κλέφτης στη Στερεά και έσμιξε με την ομάδα του Κατσαντώνη. Ο Δήμος στην αρχή της επανάστασης του 1821 ήταν αρχηγός των Λευκαδίων μαχητών. Αναφέρω μόνο λίγα από τα κατορθώματά του.Ελευθέρωσε τη Βόνιτσα. Στη μάχη του Πέτα, ενώ οι περισσότεροι νικήθηκαν, αυτός πέταξε στο ποτάμι χιλιάδες Τούρκους. Στην Καλαβρούζα με 20 μαχητές κυνήγησε 600 Τούρκους. Στην Αράχωβα, γράφει ο Καραϊσκάκης, ήταν ο μεγαλύτερος ήρωας.Μετά την πτώση του Μεσολογγίου κράτησε το Λεσίνι απόρθητο. Όταν οι Βαυαροί του Όθωνα καταδυνάστευαν τους Ελληνες ,εξ΄ονόματος των οπλαρχηγών της Δ.Στερεάς, κήρυξε επανάσταση και ζήτησε από τον Όθωνα να δώσει Σύνταγμα. Αυτό το τόλμημά του το πλήρωσε πολύ ακριβά. Αυτοεξορίστηκε στην ίδια τη γη του στη Λευκάδα για έξι χρόνια χωρίς την οικογένειά του, η γυναίκα του παραφρόνησε , τρία παιδιά του πέθαναν από την πείνα, λεηλάτησαν οι κυβερνητικοί το σπίτι του στο Αγρίνιο και τον διαγράψανε από αξιωματικό. Ανάγλυφη αυτή την επανάσταση την παρουσιάζει ο γιός του Κωνσταντίνος, με επιστολή του στην εφημερίδα ‘Ακρόπολι’ στις 14 Μαρτίου 1893.

                                                      ΑΠΟ ΤΟΝ  ΚΩΣΤΑ  ΠΑΛΜΟ